Recensie: De buurjongen – Jan Siebelink

Een tijdje terug las ik met plezier het boek Knielen op een bed violen van Jan Siebelink en later ontdekte ik dat dit boek heeft geleid tot een hele sage. Zo zette ik Margje en De buurjongen dus ook braaf op mijn to read-lijst. De verhalen zijn goed te volgen als je ze niet alle drie of niet in de juiste volgorde leest. Zo las ik eerst De buurjongen voor ik in Margje begon.

4 manieren van dieper lezen
Mijn vorige blog ging over verdiepend lezen. De 4 manieren van dieper lezen heb ik zelf tijdens het lezen toegepast op De buurjongen. Hieronder neem ik je mee in mijn bevindingen.

Het boek De buurjongen gaat over Henk Wielheesen, de buurjongen van de familie Sievez. Henk is een dromer en heeft moeite met spreken. Aan het begin van het verhaal overlijdt zijn moeder en trekt een stiefmoeder in. Deze vrouw verwaarloost en mishandelt Henk. Dan worden die feiten bekend en wordt hij opgevangen door de familie Sievez, die hij al langere tijd helpt in hun plantenkwekerij. Hier woont ook de jongen Ruben die Henk al vanaf jongs af aan als broer ziet. In het boek volg je het hele leven van Henk, van wieg tot graf. Het personage blijft je door het hele boek heen boeien.

DE METAFOOR
In de boeken van Siebelink komen veel metaforen en symbolen uit de Bijbel en het geloof voor.  Omdat ik zelf niet gelovig ben opgevoed is het soms lastig om hiervan de betekenis te achterhalen. Toch probeer ik te zoeken naar verbanden. Waarom heeft Henk bijvoorbeeld zoveel met hanen? Verwijst dit naar de haan die kraait na het verraad van Petrus? Dat zou interessant zijn. Henk wordt namelijk juist als onschuldig geportretteerd. Zou hij zich dan schuldig voelen of zou hij spijt hebben van iets? Over dit soort vragen denk ik graag na. Een andere bijbelverwijzing is een openbaring. Het boek opent en sluit met een scène van een openbaring die verbonden wordt aan zowel vader Hans Sievez als Henk. Komt dit doordat zij zich beide het meeste richten tot het geloof in het boek? Nam Henk altijd een voorbeeld aan Hans?

DE CONTEXT
Het verhaal speelt zich af in het begin van de 20ste eeuw, in Velp, een dorp in de buurt van Arnhem. In tegenstelling tot Knielen op een bed violen staat het geloof in het boek iets minder centraal, maar enkele personages, zoals Henk, houden er wel aan vast en er komen dus wel veel verwijzingen in voor.

De manier van leven staat ver af van hoe ik zelf ben opgevoed, maar toch zijn bepaalde gevoelens herkenbaar, zoals een constante drang naar contact gepaard gaande met aantrekken en afstoten. Ook de zoektocht naar houvast, die in dit geval gevonden wordt in het geloof, is aansprekend. Het boek benadrukt daarnaast het belang van goede communicatie en onvoorwaardelijke liefde, zoals tussen Ruben en Henk. Dat is niet altijd vanzelfsprekend, zoals je bij Guusje en Henk ziet.

De thema’s die een grote rol spelen zijn afstand en rouw. Vooral de combinatie hiervan maakt het boek soms zwaarmoedig. Er wordt weinig gesproken over het verlies van zijn moeder en ook later in het boek is er veel afstand binnen de relaties doordat Henk zich lastig uit kan drukken. Hij krijgt echter wel veel liefde van zijn omgeving wat voor mij het verhaal ook heel bijzonder maakt. Henks eigenaardigheden worden dus door velen geaccepteerd, maar in sommige relaties zorgen ze voor wrijving met afstand als gevolg. De scènes over verwaarlozing vond ik erg heftig om te lezen, bijvoorbeeld wanneer hij wordt gedwongen om apart te eten van zijn vader en stiefmoeder.

Henk zag in de keuken het bord met bestek, liep door naar de kamer. ‘Nee, voor jou heb ik in de keuken gedekt. Je vraagt je af waarom? Je vader en ik zien elkaar zo weinig. Aan tafel willen we met z’n tweeën zijn. Je eet voortaan in de keuken, en vooraf.’

Daar blijft het helaas niet bij. De verschillende vormen van verwaarlozing gaan door merg en been en de onhoudbaarheid van de situatie leidt er dan ook toe dat Henk bij de familie Sievez gaat wonen.

DE RECENSIES
Dankzij het lezen van recensies over Knielen op een bed violen ontdekte ik dat dat boek onderdeel van een sage is. Zo ben ik dus bij de andere twee delen uitgekomen.

Ook recensies van het boek De buurjongen zelf hebben me inzicht geboden. Zo ontdekte ik dat meerdere personages zijn gebaseerd op het leven van Jan Siebelink zelf, zoals ook in de andere twee boeken het geval is. Het personage dat veel gelijkenis vertoont met zijn eigen vader is Hans Sievez, de buurman die zich ontfermt over Henk. En ook Margje, die naar Jans eigen moeder verwijst is in dit boek weer de vrouw van Hans. Ruben, de zoon, wordt in dit boek de broer van Henk. Dit is anders dan in bijvoorbeeld Margje, omdat Ruben daar alleen een ‘echte’ broer heeft die Thomas heet. Wel is het opvallend dat Thomas ooit ook problemen heeft gekregen met zijn spraak, net zoals Hans al zijn hele leven heeft. Zelf vind ik dat het terugkomen van dezelfde personages een mooi en volledig beeld geeft. Ook is het leuk dat je in verschillende boeken weer andere lagen leert kennen van bijvoorbeeld vader Hans en moeder Margje. In De buurjongen speelden ze met name een bijrol, waardoor het praktiseren van het geloof van Hans op de achtergrond verdween en vooral de zorgzaamheid ten aanzien van Henk wordt geaccentueerd.

DE VERTELWIJZE
Siebelink maakt mooie keuzes als het gaat om wat hij expliciet maakt en wat hij verborgen houdt. Dit heeft als effect dat je echt vanuit Henks ogen kijkt. Je begrijpt niet meer dan wat hij zelf begrijpt en krijgt dan ook geen uitgebreide inkijk in de gevoelens van andere personages. Hierdoor schuilen er mysteries in het boek en blijven onbesproken thema’s op de achtergrond. Waarom trekt Henk bijvoorbeeld de jurken aan van zijn overleden moeder en geniet hij hier zo van? Wat speelt er precies in het hoofd van zijn dochter Guusje? En wat doet Ruben precies met de dochter van Hans? Omdat Hans hier zelf ook geen antwoord op heeft, blijven deze vragen ronddwalen. Frustrerend, maar het zorgt er wel voor dat het verhaal volledig in de sfeer van Henks gevoelsleven blijft. En dat is de onzekerheid van onbeantwoorde vragen wel waard.

Concluderend..
…ben ik blij dat ik een volgend boek in de sage van Jan Siebelink heb opgepakt. De zwaarmoedige sfeer in het boek raakte me en zorgde ervoor dat ik geboeid verder bleef lezen. Ik kan me voorstellen dat anderen hier op kunnen afhaken; het is zeker geen feel good-boek. Aan hen kan ik Margje dan nog het meest aanraden, omdat dat het minst zwaarmoedig is. De buurjongen is qua lengte en spanningsopbouw op zijn beurt weer toegankelijker dan Knielen op een bed violen. Ik kan het boek je in ieder geval heel erg aanraden, mits je je wilt verdiepen in het gezin en wel tegen wat melancholische, gesloten personages kunt.

Rating: 3.5 out of 5.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s